ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΣΑΜΟΥ - Λίγα λόγια για το Νομό Σάμου

ΑΡΧΙΚΗ ΣΕΛΙΔΑ» ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ» Λίγα λόγια για το Νομό Σάμου»

Λίγα λόγια για το νομό μας

Ο νομός Σάμου αποτελείται από τα νησιά Σάμος, Ικαρία και Φούρνοι.

Η Σάμος, το καταπράσινο νησί του Ανατολικού Αιγαίου, απέχει από τα Μικρασιατικά παράλια μόλις 1.200 μ. Έχει έκταση 476 τ.χλμ., και πρωτεύουσα τη Σάμο, το μεγαλύτερο λιμάνι του νησιού. Άλλες πόλεις και χωριά είναι το Καρλόβασι, το δεύτερο λιμάνι του νησιού, το Πυθαγόρειο, το Κοκκάρι, ο Μαραθόκαμπος, το Βαθύ, ο Πύργος, ο Παγώνδας, οι Μυτιληνιοί και άλλα μικρότερα. Τα ψηλότερα βουνά του νησιού είναι ο Κερκετέας (1.440 μ.) και η Άμπελος ή Καρβούνης (1.100 μ.) Γύρω από την Σάμο υπάρχουν διάφορα νησιά όπως ο Άγιος Νικόλαος, ή Δασκαλειό, το Διαπόρτι, το Στρογγυλό, το Πρασονήσι και άλλα με μεγαλύτερο τη Σαμιοπούλα. Το όνομα της Σάμου έχει φοινικική προέλευση και σημαίνει παραθαλάσσιος τόπος με ψηλά βουνά. Άλλα ονόματα που της έχουν αποδοθεί κατά την αρχαιότητα είναι: Δόρυσσα, Άνθεμις, Δρυούσσα, Στραβώνα, Μελάνθεμος, Μελάμφυλλος, Στεφάνι, Φυλλίς, Φυλλάς, Παρθενία, Κυπαρυσσία, Ιμβρασσία, Μάκαρος.

Οι κάτοικοι ασχολούνται με τη γεωργία, την αλιεία και τον τουρισμό. Στη Σάμο παράγεται το περίφημο κρασί ΣΑΜΟΣ αναγνωρισμένο ως ονομασία ελεγχόμενης προέλευσης με διεθνή βραβεία και μετάλλια. Η Σάμος κατά τη μυθολογία αναφέρεται ως η πατρίδα της θεάς Ήρας στην οποία ήταν αφιερωμένο ιερό, το ονομαζόμενο Ηραίο. Τους Σαμιώτες αγάπησε και ο θεός του κρασιού και της αμπέλου Διόνυσος και τους δίδαξε την αμπελοκαλλιέγεια, επειδή τον βοήθησαν να εξοντώσει τις αμαζόνες οι οποίες περιφρόνησαν τη λατρεία του. Ως πρώτος εποικιστής του νησιού φέρεται να είναι το 1360 π.χ. ο Αργοναύτης Αγκαίος από την Κεφαλλονιά. Οι πρώτοι κάτοικοι ήταν οι Κάρες οι Λέλεγες και οι Πελασγοί, ενώ οι Ίωνες έφτασαν στο νησί γύρω στα 1000 π.Χ. Στη Σάμο γεννήθηκε και δημιούργησε ο μέγας αστρονόμος Αρίσταρχος ο οποίος ήταν ο πρώτος που διακήρυξε ότι η γη κινείται διαγράφοντας έλλειψη περί τον ήλιο, κάνοντας ταυτόχρονα και μια κίνηση περί τον άξονα της. Σαμιακή εφεύρεση αποτελεί και η πρώτη τριήρης που ονομαζόταν Σάμαινα.

Η ακμή της Σάμου έχει συνδεθεί με τους χρόνους του τύραννου Πολυκράτη κατά τον 7ο π.Χ. αιώνα όπου έφτασε να γίνει ισχυρή ναυτική δύναμη και να κυριαρχήσει εμπορικά σε ολόκληρη τη Μεσόγειο ιδρύοντας αποικίες στην Κάτω Ιταλία, Σικελία, Αίγυπτο, Κυρήνη, Ιβηρία, Σαμοθράκη, Κιλικία και Προποντίδα.

Ο Πολυκράτης προστάτευσε τις τέχνες και τα γράμματα. Μεγάλοι Σαμιώτες αρχιτέκτονες και γλύπτες όπως ο Ροίκος, ο Θεόδωρος, ο Τηλεκλής και ο μηχανικός Μανδροκλής κατόρθωσαν να δημιουργήσουν σταθμό στην αρχιτεκτονική και χαλκοπλαστική τέχνη με τις εφευρέσεις τους. Επίσης την εποχή αυτή έζησαν οι περίφημοι ποιητές Ίβυκος και Ανακρέων.

Στα χρόνια του Πολυκράτη κτίστηκαν μεταξύ των άλλων το Ηραίο, τα τείχη της πόλης, το λιμάνι, και το περίφημο υδραγωγείο της πόλης από τον Μεγαρέα Ευπαλίνο, ο οποίος αφού έκανε όλους τους υπολογισμούς και μετρήσεις εξωτερικά άνοιξε όρυγμα μήκους 1.046 μ. με δυο συνεργεία που δούλευαν παράλληλα και συναντήθηκαν στη μέση με μια μικρή παρέκκλιση.

Συνδεδεμένη με τη Σάμο είναι η μορφή του Πυθαγόρα, του αρχαίου Έλληνα φιλοσόφου και μαθηματικού, ο οποίος γεννήθηκε στο νησί γύρω στο 580-576 π.Χ.

Ο Πυθαγόρας οργάνωσε στην Σάμο σχολή που ονομάστηκε «Πυθαγόρειο Ημικύκλιο». Εξορίστηκε για τις ιδέες του από τον Πολυκράτη και εγκαταστάθηκε στον Κρότωνα της Κάτω Ιταλίας όπου και ίδρυσε μια Σχολή που γρήγορα απέκτησε τεράστια φήμη. Η διδασκαλία του Πυθαγόρα είχε σαν πηγή το δόγμα της μετεμψύχωσης, το οποίο ριζωμένο στην προσπάθεια για τελειότητα της ανθρώπινης κοινωνίας, ολοκληρώνεται μέσα στη διδασκαλία των αριθμών, που αποτελεί το βασικό δόγμα της Πυθαγορικής διδασκαλίας. Ιερός αριθμός ήταν το 4 και αποτελούσε τη βάση της δημιουργίας. Διατύπωσε ακόμη το γνωστό Πυθαγόρειο θεώρημα, που λέει ότι το τετράγωνο της υποτείνουσας κάθε ορθογωνίου τριγώνου είναι ίσο με το άθροισμα των τετραγώνων των δύο καθέτων πλευρών του. Η Σάμος κατακτήθηκε το 522 π.Χ. από τους Πέρσες. Μετά τους Περσικούς πολέμους εντάχθηκε στην Αθηναϊκή Συμμαχία, αλλά όταν επεχείρησε να αυτονομηθεί κατακτήθηκε από τον Περικλή. Τον 4ο αιώνα π.Χ. πέρασε στην εξουσία των Μακεδόνων και στη συνέχεια κατακτήθηκε από τους Ρωμαίους. Κατά την περίοδο της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας η Σάμος υπήρξε έδρα Βυζαντινού «θέματος».

Μετά την άλωση της Κων/λης ο πληθυσμός της αραίωσε τόσο πολύ, ώστε για έναν αιώνα θεωρήθηκε εντελώς ερημωμένη.

Από τα μέσα του 16ου αιώνα η Σάμος επανοικίσθηκε από έλληνες που έλαβαν ειδικά προνόμια από το σουλτάνο να κατοικήσουν το νησί.

Στις 18 Απριλίου 1821 ο Καπετάν Λαχανάς κήρυξε την Επανάσταση στο Βαθύ. Αρχηγός της επανάστασης αναδείχτηκε ο Λογοθέτης Λυκούργος ο οποίος καθιέρωσε τοπικό πολίτευμα με την ονομασία «Στρατοπολιτικόν Σύστημα Σάμου». Η Σάμος δεν περιελήφθη στο νέο ελληνικό κράτος το 1830 και συνέχισε τον αγώνα της μέχρι το 1834, οπότε επιβλήθηκε αυτόνομο ηγεμονικό καθεστώς υποτελές στο Σουλτάνο, με απόφαση των Μεγάλων Δυνάμεων. Η ηγεμονία της Σάμου είχε τοπική κυβέρνηση και Γενική Συνέλευση, ηγεμόνα χριστιανό διοριζόμενο από την Υψηλή Πύλη, και δική της σημαία, πληρώνοντας 400.000 γρόσια ετησίως ως φόρο υποτέλειας. Το ηγεμονικό καθεστώς διήρκεσε μέχρι το 1912 οπότε ύστερα από επανάσταση με αρχηγό το θ. Σοφούλη ενώθηκε με την Ελλάδα.

Μετά τη μικρασιατική καταστροφή πολλοί πρόσφυγες κατέφυγαν κι εγκαταστάθηκαν στη Σάμο. Στη διάρκεια του 2ου Παγκόσμιου Πολέμου η Σάμος γνώρισε την Ιταλική αρχικά και στη συνέχεια τη γερμανική κατοχή ενώ αναπτύχθηκε ισχυρό κίνημα εθνικής αντίστασης. Απελευθερώθηκε προσωρινά το 1943 και οριστικά το 1944.

Η Ικαρία έχει έκταση 267 τ.χλμ. Πήρε το όνομα της από τον Ίκαρο το γιο του Δαίδαλου ο οποίος θέλοντας να φτάσει τον ήλιο με κέρινα φτερά κατάπεσε δίνοντας στη γύρω περιοχή αλλά και στο νησί το όνομα του. Παλαιότερα ονόματα είναι Μάκρις ή Δολίχη και Ιχθυόεσσα.

Το νησί τέλεσε υπό την κυριαρχία των Περσών. Κατά τους Ρωμαϊκούς χρόνους την Ικαρία ενέμοντο οι Σάμιοι ενώ στο Βυζάντιο ήταν τόπος εξορίας των πολιτικών αντιπάλων του εκάστοτε αυτοκράτορα. Στη συνέχεια κατελήφθη από τους Φράγκους, τους Ενετούς και τους Τούρκους.

Μετά τη συνθήκη του Λονδίνου πέτυχε τα ειδικά προνόμια που ίσχυαν από τον Σουλτάνο για τη Σάμο. Στις 17 Ιουλίου 1912 οι κάτοικοι έδιωξαν τις τουρκικές αρχές και με επικεφαλής το γιατρό Γιάννη Μαλαχία και τον ιερέα Κώστα Κουλουλία τοποθέτησαν προσωρινή διοίκηση ιδρύοντος την Ελεύθερη Πολιτεία της Ικαρίας. Ενώθηκε με την Ελλάδα στις 4 Νοεμβρίου 1912.

Πρωτεύουσα του νησιού είναι ο Άγιος Κήρυκος, το μεγαλύτερο λιμάνι του νησιού. Άλλα χωριά είναι ο Εύδηλος το δεύτερο λιμάνι του νησιού, οι Ράχες, το Καραβόσταμο, το Καρκινάγρι ο Μαγγανίτης κ.α. Στην τοποθεσία θερμά λειτουργούν ραδιενεργές ιαματικές πηγές.

Ανάμεσα στη Σάμο και την Ικαρία υπάρχει μια συστάδα νησιών από τα οποία σπουδαιότερα είναι οι Φούρνοι ή Κορσεοί με τα χωριά Κάμπος και Χρυσομηλιά, η Θύμαινα με το ομώνυμο χωριό, το Θυμαινονήσι, το Διαπόρι και ο Άγιος Μηνάς. Διοικητικά ανήκουν στην επαρχία Ικαρίας , έχουν έκταση 29 τ.χλμ. και πληθυσμό 1.600 κατοίκους.

Επιστροφή

ΕΓΓΡΑΦΗ NEWSLETTER (εισάγετε το email σας)